Elektrikli otomobiller artık hayatımıza girdi ve anlaşılıyor ki otomobil piyasasında dönüşüm elektrikli otomobillere doğru. Ancak piyasada çok değişik adlarla satılan elektrikli otomobil var; Battery Electric Vehicle, Hibrit Otomobiller, bunlar birde (HEV ve PHEV) diye içlerinde ayrılıyor, ayrıca Extended-Range Electric Vehicle diye başka bir tür araç. Bu isimler nedir, neyi anlamamız lazım, hepsinin avantajlı tarafı nedir. Birçok soru kafamızı karıştırıyor. Gelin elektrikli araba türleri neler bir bakalım.

Önce elektrikli araba türlerini bir sayalım daha doğrusu yukarıda saydığımız yabancı dildeki kelimeler ve kısaltmalar nedir onu anlayalım. Tam Elektrikliler (BEV - Battery Electric Vehicle) yani bataryalı arabalar. Sadece bataryaya doldurulan elektriğin, elektrik motorunu çalıştırdığı araçlar, örneğin Togg marka arabamız böyle bir araba yani tam elektrikli bir araç.

Sonra hibrit arabalar var yani hem eski tip akaryakıt motoru olan hem de elektrikli bir motora sahip melez bir tür. Bunun da iki türü var, HEV ve PHEV. HEV.

HEV, Hybrid Electric Vehicle; tam hibrit araç demek. Normal bir akaryakıt motoru vardır ama bunun yanında küçük elektrikli bir motoru da vardır. Ancak bu aracın diğer hibrit araçlardan farkı; içinde yer alan küçük bataryanın dışarıdan şarj edilmesi mümkün değildir. Bu küçük batarya araç trafikte dur kalk yaptıkça , fren yerine arabada bulunan elektrik motoru sert bir şekilde ters çalıştırılarak elektrik jeneratörü olarak kullanılır. Bu sayede şehir içi dur kalkların gerektirdiği frenlemenin yaklaşık yüzde 97’si fren kullanılmadan, motor ters çalıştırılarak sağlanır. Bu tersine çevrimden yani havalı ingilizcesi ile rejeneratif frenleme ile araçta bulunan batarya doldurulur. Bu batarya hibrit aracın sıkışık trafikte dur kalk gitmesinde kullanılarak büyük bir akaryakıt tasarrufu sağlanır.

PHEV, Plug-in Hybrid Electric Vehicle; tam hibrit araba gibi bu araçta da akaryakıt motoru ve elektrik motoru vardır. Bu elektrik motorunu besleyen küçük bir bataryası da bulunur ancak bu batarya diğer hibrit arabanın aksine dışarıdan şarj edilebilir. Böylece batarya ile daha fazla menzil gidilebilir. Ancak bu menzil ancak 80 km civarındadır.

Son elektrikli araba türümüz ise Menzili Uzatılmış Elektrikliler yani E-REV; Extended-Range Electric Vehicle. Bu arabaların çalışma prensibi; içten yanmalı klasik bir motor ile elektrik üretilerek, üretilen elektrik, elektrikli motora aktarılır. Aracın hareket etmesini sağlayan elektrik motorudur, araçta bulunan akaryakıt ile çalışan motor bir jeneratör görevi görerek bataryayı şarj eder.

Elektrikli otomobil türlerini saydığımıza göre, bu türlerin avantaj ve dezavantajlarını sayıp, hangi türün ne gibi ihtiyaçlara uygun olduğununa bakalım.

Tam Elektrikliler, BEV - Battery Electric Vehicle; Tamamen elektrik motoruyla çalışan bu araçlar, gerçek anlamda "sıfır emisyon" hedefine en yakın olanlardır. Çalışma Prensibi olarak tek güç kaynağı, elektrik motorunu besleyen yüksek kapasiteli batarya paketidir. İçten yanmalı motor bulunmaz.

Günümüzde menziller artmış olsa da (bazı yeni modellerde 700+ km hedefleniyor), gerçek dünya kullanımı, sürüş hızına ve hava şartlarına bağlı olarak bu rakamlar düşebilir. 350 - 400 ler dahi en iyi kullanımda sağlanan şehirler arası ortalama mesafedir. Sürücünün, uzun yolculuklarda şarj noktalarını önceden planlaması gerekir.

Elektrikli araçların sessizliği, yüksek torku ve düşük işletme maliyetleri şehir trafiği için mükemmeldir. Günlük ve kısa mesafe kullanımı yoğun olan, evde veya işte şarj imkanı bulunan sürücüler için en ideal seçenektir.  

Hibrit otomobil Çözümleri. HEV ve PHEV, içten yanmalı motor ile elektrik motorunu birleştiren hibritler, elektrikli arabalara geçişi yumuşatan seçeneklerdir.

Tam Hibrit; HEV; Hybrid Electric Vehicle. Geleneksel yakıt sistemi ve elektrik motoru bir aradadır. Batarya küçüktür ve araç, dışarıdan şarj edilemez; frenleme (rejenerasyon) veya benzinli motor aracılığıyla kendi kendini şarj eder.

Avantajı; yakıt verimliliğini sağlar. Özellikle şehir içindeki dur-kalk trafiğinde, bu verimlilik önemli ölçüde artar. Tamamen benzinli araçlara göre daha çevrecidir. Şehir içinde günde 100-150 km gibi yüksek kilometre yapan, ancak harici şarj imkanı olmayan ve menzil kaygısı yaşamak istemeyen kullanıcılar için ideal çözümdür.

Plug-in Hibrit, PHEV - Plug-in Hybrid Electric Vehicle; Tam hibritin aksine, bataryası dışarıdan şarj edilebilir ve elektrikli menzili daha uzundur (genellikle 50-80 km). Batarya doluyken, günlük işe gidip gelme mesafesini tamamen elektrikle kat edebilir.

Avantajlı yanı; şehir içi kullanımda BEV gibi çalışır (sıfır emisyonlu sürüş). Batarya bittiğinde akaryakıtlı motor devreye girerek menzil kaygısını ortadan kaldırır. Bu özellik, uzun yolculuklarda toplam menzili 1000 km'nin üzerine çıkarabilir.

Hem uzun yola sıklıkla çıkan, hem de günlük kısa mesafeler için şarj imkanı bulunan kullanıcılar için en esnek çözümdür. Zorluğu ise eğer batarya düzenli olarak şarj edilmezse, araç ağırlığı nedeniyle saf akaryakıtlıya göre daha fazla yakıt tüketebilir ve beklenen tasarrufu sağlayamaz. Yetersiz güçteki atmosferik benzinli motorlar, yokuşlarda veya yüksek hızlarda zorlanabilir.

Menzili Uzatılmış Elektrikliler, E-REV; Extended-Range Electric Vehicle. Bu sistem, elektrikli sürüş deneyimini menzil kaygısı olmadan yaşatmak için tasarlanmıştır. Tekerleklere tahrik veren motor daima elektriklidir. İçten yanmalı motor ise, sadece bir jeneratör görevi görerek bataryayı şarj eder.

Sürüş hissi tamamen elektrikli bir otomobil gibidir ve jeneratör sayesinde menzil neredeyse sınırsızdır (1400-1500 km'ye kadar menzil potansiyeli). Menzil kaygısını tamamen ortadan kaldırır.

Zorluğu ise Türk mevzuatında ÖTV sisteminden kaynaklı dezavantajları vardır. Yüksek hızlarda seyir edildiğinde, jeneratör motorunun, bataryayı desteklemek için fazla çalışması yüksek yakıt tüketimine yol açabilir.

Elektrikli otomobilin konforunu ancak şarj bekleme zorunluluğu yaşamadan uzun yolculuklara çıkmak zorunda olanlar için ideal bir çözümdür. Ancak kullanılan akaryakıtlı jeneratör nedeniyle çevreci bir sürüş sağlamaz. Bu yüzden çok desteklenen ve bulunan araçlar değildir.

Elektrikli otomobil seçimi, büyük ölçüde kullanım alışkanlıklarımıza bağlıdır. Her gün en fazla 50, 60 km işe gitmek için yol yapan bir kişi için en uygun çözüm hibrit arabalardır. Her gün şehir içinde 200 km ve üzeri yol yapan ama bu 300 km yi geçmeyen bir kullanımda en uygun çözüm tam elektrikli araba türüdür. Ancak sık sık uzun yolculuk yapan bir kişi için tam elektrikli araçlar şu anda sık sık uzun şarj ihtiyacı ile sıkıntı doğurabilir. Artan şarj istasyonları bu zorluğu ortadan kaldırsada uzun yola çıkan kişilerin akaryakıtlı arabalar ya da hibrit arabalar kullanan kişiler kadar rahat olmadığı, gözlerinin elektrik düzeyinde ve hız göstergesinde olduğu da bir gerçektir. 

Hangi tür elektrikli araba demek yerine öncelikli soru herkesin ne tür bir araç kullanma şekli var, günlük araç kullanım mesafesi ve buna en uygun arabayı seçmesi gerekir. Kazasız, sağlıklı sürüşler dilerim...

Toplam Okunma Sayısı : 4651