Türk Devletleri Teşkilatı Öncü Ulusal Analitik Merkezleri 2. Uluslararası Konferansı, 16 Eylül 2026 tarihinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’deki Gülüstan Sarayı’nda gerçekleştirildi.

“Türk Devletleri Teşkilatı Bünyesinde Ekonomik İş Birliğinin Sürekli İstişareler ve Ortak Araştırmalar Yoluyla Güçlendirilmesi” ana temasıyla düzenlenen konferans, Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomik Reformların Analizi ve İletişim Merkezi ile Türk Devletleri Teşkilatı Sekretaryasının ortak organizasyonuyla yapıldı.

Konferans; Türk devletleri arasındaki ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi, ortak araştırma platformlarının oluşturulması, analitik merkezler arasındaki kurumsal iş birliğinin geliştirilmesi ve politika kararlarının bilimsel araştırmalarla desteklenmesi amacıyla düzenlendi. Azerbaycan, Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden kamu kurumu temsilcileri, düşünce kuruluşu yöneticileri, akademisyenler, uluslararası uzmanlar, finans kuruluşları ve iş dünyası temsilcileri konferansta bir araya geldi.

Yaklaşık 10 ülkeden 30’dan fazla analitik merkez yöneticisi, bilim insanı ve uzmanın katkı sunduğu konferansta ticaret, yatırım, ulaştırma, enerji, dijital ekonomi, inovasyon, yapay zekâ, finansal iş birliği ve sürdürülebilir kalkınma başlıkları ele alındı.

Açılışta Türk dünyasının ekonomik potansiyeli vurgulandı

Konferansın açılış konuşmasını Azerbaycan Ekonomik Reformların Analizi ve İletişim Merkezi İcra Direktörü Prof. Dr. Vüsal Gasımlı yaptı. Gasımlı, Türk Devletleri Teşkilatı ülkelerinin ekonomik potansiyeline ve iş birliği imkânlarına dikkat çekerek üye ülkeler arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi, lojistik kapasitenin artırılması, Orta Koridor’un daha etkin kullanılması, finansman ve ihracat potansiyelinin harekete geçirilmesi ile dijital dönüşüm ve inovasyon alanlarında ortak çalışmalar yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ise TDT’nin dış politika ve ticaretten enerjiye, yeşil ekonomiden turizme, dijitalleşmeden uzay araştırmalarına kadar uzanan 63 farklı iş birliği mekanizması geliştirdiğini belirtti. Ömüraliyev, Türk devletlerinin ortak coğrafyasını, tarihî ve kültürel bağlarını, insan kaynağını ve ekonomik potansiyelini somut ve sürdürülebilir kalkınma hamlelerine dönüştürmesi gerektiğini vurguladı.

Açılış töreninde ayrıca Azerbaycan Millî Meclisi Başkan Yardımcısı Musa Gasımlı ile AK Parti Genel Başkan Yardımcısı, Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı ve Ankara Milletvekili Kürşad Zorlu da konuşma yaptı. Zorlu, Türk dünyası ülkeleri arasındaki ticaretin mevcut potansiyeli yeterince yansıtmadığını belirterek teşkilat içi ticaretin kısa sürede yüzde 10’un üzerine çıkarılması gerektiğini söyledi. Gıda güvenliği, güvenilir lojistik koridorları ve ekonomik dayanıklılık da açılış konuşmalarında öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Konferans programı; “Bölgesel Entegrasyon ve Altyapıya Dayalı Kalkınmanın Katalizörü Olarak Orta Koridor”, “TDT Ülkeleri Arasındaki Ticari ve Ekonomik İlişkiler: Eğilimler ve Kullanılmamış Fırsatlar” ve “Sürdürülebilir Kalkınma İçin İnovasyon: Politika Çerçeveleri ve Ekonomik Dönüşüm” başlıklarını taşıyan üç panelden oluştu.

Panellerde Orta Koridor’un Türk dünyasının uzun vadeli bağlantı omurgası hâline getirilmesi, sınır geçişlerinin ve gümrük sistemlerinin uyumlaştırılması, bölgesel değer zincirlerinin kurulması, Türk Yatırım Fonu gibi finansal mekanizmaların etkinleştirilmesi, ortak dijital ticaret sistemleri, yapay zekâ, veri yönetişimi, girişimcilik ve insan kaynağının geliştirilmesi konuları değerlendirildi.

ALARM konferansta iki isimle temsil edildi

Alternatif Araştırmalar Merkezi konferansa ALARM Başkanı Cemal Akkuş ile kurumun Dış İlişkiler Sorumlusu ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Nejmettin Özdemir’den oluşan heyetle katıldı.

Konferansın “TDT Ülkeleri Arasındaki Ticari ve Ekonomik İlişkiler: Eğilimler ve Kullanılmamış Fırsatlar” başlıklı ikinci panelinde konuşan Cemal Akkuş, “Kültürel Üretimden Yerel Değer Zincirlerine: Orta Koridor’da Türk Dünyası İçin STK Temelli Ortak Pazar Modeli” başlıklı bildirisini sundu.

Akkuş konuşmasında, Türk dünyasındaki ekonomik entegrasyonun yalnızca demir yolları, limanlar, enerji hatları ve gümrük düzenlemeleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Orta Koridor’un başarısının, büyük ölçekli taşımacılığın yanı sıra yerel üreticilerin, kadın kooperatiflerinin, zanaatkârların ve KOBİ’lerin bölgesel ve uluslararası pazarlara bağlanabilmesiyle ölçülmesi gerektiğini ifade etti.

Orta Koridor için STK temelli ortak pazar modeli

Cemal Akkuş tarafından sunulan model; kültürel üretim, yerel ürünler, tasarım, turizm ve dijital içerik alanlarında faaliyet gösteren üreticilerin ortak bir ekonomik ağ içerisinde buluşturulmasını öngörüyor.

Modelin ilk aşamasında Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’da yerel üreticileri, kooperatifleri, kültürel ürünleri ve üretim kapasitesini belirleyecek kapsamlı bir saha araştırması yapılması teklif edildi. Bu çalışmanın daha sonra Türk dünyasının diğer ülkelerine ve akraba toplulukların kültürel üretim ağlarına genişletilebileceği belirtildi.

İkinci aşamada üreticilerin ürün standardı, ambalaj, sertifikasyon, coğrafi işaret, fiyatlandırma, üretim kapasitesi, lojistik uygunluk, dijital katalog ve marka hikâyesi bakımından ihracata hazırlanması amaçlanıyor.

Üçüncü aşamada ise “Türk Dünyası Yerel Değer Zincirleri Platformu”nun kurulması öneriliyor. Platformun tüketiciye doğrudan satış, işletmeler arası ürün eşleştirme ve yatırımcılarla kamu kurumları için proje havuzu oluşturma olmak üzere üç temel işlev üstlenmesi planlanıyor.

Önerilen ortak pazar modelinin ilk etapta beş sektöre odaklanması öngörülüyor:

Halı, kilim, keçe, yün, deri ve geleneksel motifli ürünleri kapsayan tekstil ve tasarım

Bal, kurutulmuş meyve, tahıl ve yöresel ürünleri kapsayan gıda

Seramik, takı, ahşap ve metal işçiliğini kapsayan zanaat ürünleri

Festivaller, yayla rotaları, atölye ziyaretleri ve deneyim turizmini kapsayan kültür turizmi

Müzik, belgesel, oyun, animasyon ve tasarım hizmetlerini kapsayan dijital üretim

Akkuş, ilk üç ayda pilot bölgelerin ve ürünlerin belirlenmesini, birinci yılın sonunda pilot satışların başlatılmasını, ikinci yılda ortak satış platformunun geliştirilmesini ve üçüncü yıldan itibaren başarılı uygulamaların Türk dünyasının daha geniş coğrafyasına yayılmasını önerdi.

Kültürel yakınlığın ekonomik değere dönüştürülmesi hedefleniyor

ALARM’ın konferansta gündeme getirdiği model, Türk dünyasının ortak kültürel birikimini yalnızca korunması gereken bir miras olarak değil; markalaşma, ihracat, turizm, istihdam ve bölgesel kalkınma için kullanılabilecek stratejik bir ekonomik kaynak olarak ele alıyor.

Modelin ayırt edici yönlerinden biri, sivil toplum kuruluşlarına aktif bir görev vermesi oldu. Devlet kurumları ve yatırım kuruluşları büyük ölçekli anlaşmaları ve finansmanı sağlarken, sivil toplumun köylerdeki üreticilere, kadın kooperatiflerine, küçük atölyelere, genç girişimcilere ve diaspora ağlarına doğrudan ulaşabileceği vurgulandı. Böylece büyük bölgesel vizyonların sahadaki üreticinin anlayabileceği ve yararlanabileceği somut projelere dönüştürülmesi hedefleniyor.

Konuşmada, Orta Koridor’un başarısının yalnızca taşınan yük ve konteyner sayısıyla değil; koridora bağlanan yerel üretici, ihracata başlayan KOBİ, gelirini artıran kadın kooperatifi ve kültürel mirası dijital ürüne dönüştüren genç girişimci sayısıyla da değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Cemal Akkuş’un ortak pazar önerisi Azerbaycan basınında da geniş yer buldu. Azerbaycan merkezli haber kuruluşları, öneriyi Orta Koridor’un sunduğu büyük ölçekli ulaşım ağının küçük ve orta büyüklükteki üreticilerin kullanımına açılmasını amaçlayan uygulanabilir bir bölgesel kalkınma modeli olarak kamuoyuna duyurdu.

Bakü Konferansı, Türk dünyasındaki ekonomik iş birliğinin yalnızca ticaret hacminin artırılmasına değil; ortak bilgi üretimine, kurumsal koordinasyona, yerel kalkınmaya ve kapsayıcı değer zincirlerinin kurulmasına dayandırılması gerektiğini ortaya koyan önemli bir uluslararası buluşma oldu. ALARM’ın sunduğu model ise kültürel bağların üretim, istihdam, ihracat ve sürdürülebilir ekonomik değere dönüştürülmesi bakımından konferansın somut proje önerilerinden biri olarak öne çıktı.

Haber Galerisi :

Toplam Okunma Sayısı : 826